Saartjie Baartman znana jako Hotentot Venus
Temat potworności jako motyw artystyczny pojawia się w sztuce już na przełomie XV i XVI w. wraz z obrazami Boscha, pełnymi zdeformowanych ludzkich ciał i okropności spotykających ich tu, na ziemi, a także po śmierci. Kino również nie unika zniekształceń. Już w 1932 roku Tod Browning, który pracował przez jakiś czas w cyrku, realizuje Dziwolągi, film przez wiele lat zakazany w niektórych krajach. Opowieść o trupie cyrkowej (człowiek bez nóg, hermafrodyta, dwóch syjamskich bliźniaków, do obsady dołącza też Kleopatra, piękna akrobatka, która obiecuje wyjść za karła). Inne przykłady tego nurtu w kinie to Święta krew Alejandro Jodorowsky'ego, Zagadka Kaspara Hausera Wernera Herzoga czy słynny Człowiek słoń Davida Lyncha.
W swoim czwartym filmie (Wina Woltera 2000, Unik 2003, Tajemnica ziarna 2007), Abdellatif Kechiche, pozostawia aktualne problemy, aby w Vénus Noire, zapuścić się do mrocznej historii XIX wieku. Film jest oparty na biografii Saartjie Baartman i stanowi jedną z najczarniejszych kart historii współczesnej cywilizacji europejskiej.
Saartjie opuszcza rodzinną Afrykę ze swoim właścicielem, Caezarem i rozpoczyna karierę dziwadła pokazywanego ówczesnej gawiedzi na scenie londyńskiego "teatru" jako Hotentot Venus. Sukces jest natychmiastowy, ale wśród części brytyjskiego społeczeństwa, które uważa takie upokarzające występy za atak na wolność i godność tej kobiety, wybucha również skandal. Sprawa znajduje swój finał w sądzie. Po procesie Saartjie wraz z szefem i grupą artystyczną przenosi się do Paryża. Nadal występuje. Tym razem, dzięki nieszczęśliwemu zbiegowi okoliczności poznaje diabolicznego Réaux (znakomita rola Oliviera Gourmeta), a pokazy, za zamkniętymi drzwiami prywatnych domów francuskiej arystokracji, nabierają charakteru prywatnego i dekadenckiego. Saartje jest przedmiotem, który przynosi zysk, nikogo nie interesują jej emocje i uczucia, alkoholizm i zapadanie się. W kraju, przenikniętym duchem współczesnej nauki, jest również obiektem badań dla Królewskiej Akademii Medycznej, która po jej śmierci, otrzymawszy ciało kobiety, poddaje je analizom i badaniom, by eksponować je później w Muzeum Człowieka w Paryżu.
Sceny z filmu
Film trwa niemal trzy godziny, ale czas płynie łagodnie, widz nie odczuwa znużenia. Genialny montaż, kreacje aktorów, wspomnianego Olivera Gourmeta, kubańskiej aktorki Yahimy Torres w roli Saartje, czy Andre Jacobsa jako Hendricka Caezara. Widz ma wrażenie, że uczestniczy w szaleńtwie, które nie przewiduje happy endu. Delirium, które da się odczuć w scenach pokazów, wywołuje gwałtowny sprzeciw. Łzy Saartje są prawdziwe, jej dzikość to próba manipulacji tłumkiem ciekawskich i jak zwykle chodzi tylko o chleb i igrzyska, a człowiek wart jest tyle, ile można na nim zarobić. Nieludzka kolonialna twarz jest uszminkowana, postacie ściśnięte gorsetem o szyjach unieruchomionych modnymi kołnierzykami, oczy rozbiegane i łakome, a ręce wyciągające się do ciała Saartje, każdym dotknięciem zatrzymują bicie jej czarnego serca.
Venus Noire nie jest przestrogą dla współczesnych, tylko przypomnieniem faktów i próbą osadzenia w naszej świadomości pytania, na ile nie potrafimy być człowiekiem i dlaczego. Pytanie to w świetle innych faktów historycznych i współczesnych prasowych doniesień, zawsze jednak pozostanie bez odpowiedzi.
Abdel Kechiche, aktor, reżyser, scenarzysta urodzony w Tunezji,
wielokrotnie nagradzany i nominowany - zdobył 6 Cezarów.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz